مقالات
نگاهی به تروما و تروماتایز شدن
نگاهی به تروما و تروماتایز شدن😔
با عرض سلام و خوش آمد گویی به همراهان عزیز سایت روان همراه
این روزها که بحث تروما ها بسیار داغ است شاید برای شما سوال شده باشد که تروما چیست؟ چرا دچار آن میشویم یا چه تاثیراتی میتوانند بر روی ما داشته باشند؟
در این مقاله قصد داریم تمام سوال های شما در این باره را پاسخ دهیم. پس پیشاپیش بابت اعتماد شما به تیم روان همراه بسیار سپاسگزاریم.
تروما؛ زخمهایی پنهان بر روان💔
تروما یا آسیب روانی، واکنش طبیعی به تجربیاتی است که فراتر از حد تحمل روان و بدن بوده اند. برخلاف تصور رایج، تروما فقط نتیجه حوادث بزرگ مانند جنگ یا بلایای طبیعی نیست؛ بلکه میتواند ناشی از تجریبات کوچک اما تلخ و مکرر باشد. به طور مثال کودکی که دائم توسط والدینش تحقیر میشود یا کارمندی که سال های طولانی در محیطی سرشار از بی احترامی و فشار روانی کار کرده است.
تروماتایز شدن یعنی چه؟😵💫
«تروماتایز شدن» یعنی اثرات تروما(تجربه بسیار تلخ) هنوز در ذهن و بدن فرد باقی مانده است؛ به طور مثال سربازی که با شنیدن صداهای بلند ناگهان زمین میخورد یا فردی که پس از تجربه یک رابطه آزار دهنده اعتماد خود به دیگران را از دست داده است.
تروما چگونه بر ما اثر میگذارد؟
هنگامی که با موقعیتی تهدیدکننده، استرسزا یا فراتر از توان روانیمان مواجه میشویم، بدن ما فوراً وارد حالت دفاعی میشود. این واکنش طبیعی و غریزی، که طی میلیونها سال تکامل در انسان شکل گرفته است در سه شکل بروز میکند:
-
جنگیدن (Fight): بدن در حالت آمادهباش برای مقابله مستقیم با خطر قرار میگیرد.
-
فرار کردن (Flight): تلاش برای فاصله گرفتن سریع از موقعیت تهدیدآمیز.
-
انجماد (Freeze): بدن و ذهن به حالت بیحرکتی فرو میروند، بهویژه زمانی که راهی برای دفاع یا فرار وجود ندارد.
این واکنشها در لحظه تهدید حیاتی هستند اما مسئله آنجاست که گاهی بدن و ذهن، حتی پس از پایان یافتن خطر، نمیتوانند از این وضعیت دفاعی خارج شوند و انرژی زیادی که برای واکنش به آن تهدید تولید شده بود، در بدن تخلیه نمیشود و در سیستم عصبی، عضلات و حافظه بدن باقی میماند. همین انرژی انباشتهشده، بعدها به اشکال مختلفی خود را نشان میدهد.
اگر تمایل دارید بدانید تا چه حد در حال تجربه موقعیت های استرس زا هستید میتوانید به تست کوتاه و موثر استرس مراجعه فرمایید:
راستی فراموش نکنید که میتوانید با پاسخ دادن به 10 سوال کوتاه اما موثر تست استرس، از میزان استرس خود مطمئن شوید
نشانههای جسمی:
-
دردهای مداوم در ناحیه گردن، شانه یا کمر
-
اختلال در خواب یا بیخوابی
-
احساس خستگی دائمی، حتی بدون فعالیت زیاد
نشانههای روانی:
-
اضطراب همیشگی و بدون دلیل مشخص
-
حملات ناگهانی ترس یا پانیک
تغییرات رفتاری:
-
اجتناب از موقعیتهایی که یادآور آن تجربه آسیبزا هستند
-
واکنشهای افراطی به محرکهای بهظاهر عادی (مثل صدای بلند یا تماس فیزیکی)
-
دشواری در برقراری ارتباط یا اعتماد به دیگران
🌱 گاهی تروماها باعث میشن از خودمون دور بشیم…
شاید سالها گذشته ولی هنوز ندونستی چی تو رو واقعاً خوشحال میکنه یا تو چی استعداد داری. اگه حس میکنی مسیر زندگی یا شغلت اون چیزی نیست که باید باشه، وقتشه یه قدم برداری به سمت خودت.
👈یه تست استعدادیابی بده و کشف کن واقعاً چی تو وجودته که منتظر شکوفا شدنه…
چرا بدن خاطرات تروما را نگه میدارد؟😶🌫️
جالب است بدانید هنگامی که پای یک تجربهی شدیداً آسیبزا (تروما) در میان باشد، علاوه بر ذهن، بدن هم آن را به خاطر میسپارد و تروما میتواند اثری عمیق و ماندگار بر ساختارهای عصبی، عضلات یا حتی واکنشهای خودکار بدن داشته باشد.
۱. در مغز چه میگذرد؟
درون مغز ما ساختارهایی وجود دارند که مستقیماً با ترس و خاطره درگیرند. آمیگدالا(بخشی از مغز برای پردازش احساسات) که مسئول تشخیص خطر است، بعد از تروما بسیار حساس میشود؛ به طوری که ممکن است حتی در شرایط کاملاً امن هم بدن را در وضعیت “وضعیت قرمز” نگه دارد.از آن طرف، هیپوکامپ که وظیفهی ثبت و پردازش خاطره هار را دارد، ممکنه درست کار نکند. نتیجه چیست؟شخص ممکن است احساس کند آن اتفاق تروماتیک هنوز تمام نشده و هر لحظه در حال رخدادن است.
2.در بدن و عضلات:
همانطور که گفته شد تروما در بدن باقی میماند. مثلاً فردی که در یک سانحه گیر افتاده بوده است، ممکن است سالها بعد هم بدون انکه بداند چرا، شانههایش را همیشه منقبض نگه دارد یا با شنیدن صدایی خاصی یکدفعه بترسد.
3. در حافظه حسی و ناخودآگاه:
بدن ممکن است نسبت به محرکهایی که یادآور تروما هستند، واکنش نشان دهد — حتی اگر ذهن آگاه آن واقعه را فراموش کرده باشد. برای مثال، فردی که تجربه غرقشدگی داشته، ممکن است با دیدن آب یا شنیدن صدای پاشیدن آب دچار اضطراب یا تپش قلب شود، بیآنکه لزوماً آن اتفاق را به یاد آورد.
راههای بهبود و التیام؛
درمانهای تخصصی:
- درمان شناختی-رفتاری (CBT)
- روش EMDR (برای کسانی که فلش بکهای مکرر دارند)
- درمان سوماتیک (تمرکز بر ارتباط ذهن و بدن)
خودمراقبتی:
- تمرینات تنفسی و ذهنآگاهی
- فعالیت بدنی منظم مانند یوگا
- تنظیم خواب و تغذیه سالم
- مراجعه به متخصص های روان درمانی
حمایت اجتماعی:
- ارتباط با گروههای حمایتی
- صحبت با افراد قابل اعتماد
در پایان، آگاهی از تأثیرات عمیق و پنهان تروما بر ذهن و بدن میتواند قدمی برای شروع مسیر روان درمانی باشد. امیدواریم این مطلب به درک بهتر شما از تجربیات خود یا اطرافیانتان کمک کرده باشد. از اینکه وقت ارزشمند خود را صرف خواندن این مقاله کردید، صمیمانه سپاسگزاریم.
همچنین در این مقاله از منابعی همچون
استفاده شده است.